Document Acties
Wettelijke eisen
Hoe weet ik of mijn bedrijf aan de wet voldoet?
Altijd meten!
De Arbowet vormt de basis voor de eisen die we in Nederland stellen aan veiligheid en gezondheid. De laatste ingrijpende wijzigingen in de wet zijn op 1 januari 2007 van kracht geworden. Het overgrote deel van deze regels is afkomstig van de Europese Unie.
Om aan de wet te voldoen is het cruciaal dat de arbeidshygiënische strategie gevolgd wordt (artikel 3 lid 1 sub b Arbowet). Kortweg schrijft deze strategie voor dat het nemen van maatregelen aan de bron de hoogste prioriteit verdient. Anders gezegd: als bronmaatregelen voorhanden zijn, kan niet met bijvoorbeeld persoonlijke beschermingsmiddelen worden volstaan.
In de arbocatalogus is bij ieder risico in het overzicht van de oplossingen de volgende indeling gehanteerd:
- Bronmaatregelen;
- Technische maatregelen;
- Organisatorische maatregelen;
- Persoonlijke beschermingsmiddelen.
Daarbij kan het voorkomen dat in de arbeidshygiënische strategie bijvoorbeeld organisatorische maatregelen voorgaan op technische maatregelen. De arbocatalogus dient op deze wijze geïnterpreteerd te worden.
Anders dan vóór 2007 biedt de Arbowet aan werkgevers en werknemers de ruimte om de beheersing van bepaalde risico’s zelf in te vullen. De Arbowet geeft in het algemeen een doelvoorschrift, bijvoorbeeld geen te zware fysieke belasting, en de sociale partners kiezen samen de middelvoorschriften, waarmee de risico’s afdoende worden beheerst zodat aan het doelvoorschrift wordt voldaan.
Er zijn ook concrete grenswaarden vastgelegd in de Arbowetgeving. Voor geluid bijvoorbeeld is de grenswaarde 80 decibel als dagdosis. Voor een aantal gevaarlijke stoffen zoals fosfine, en voor kankerverwekkende stoffen zoals asbest, zijn grenswaarden vastgesteld. Als er geen wettelijke grenswaarde is, moet de werkgever een grenswaarde vaststellen zodanig dat er geen schade aan de gezondheid van de werknemer kan ontstaan. Aan het vaststellen van grenswaarden voor biologische agentia wordt momenteel gewerkt. Voor het beperken van blootstelling aan de uitlaatgassen van dieselmotoren (DME) is een document met oplossingen voor veel voorkomende situaties in de afvalbranche vastgesteld.
Grenswaarden bieden duidelijkheid. Maar hoe weet je nu of de blootstelling van de medewerkers tijdens het werk onder deze grenswaarde blijft?
Een flink aantal middelvoorschriften of gelijkwaardige oplossingen staan in de arbocatalogus voor de afvalbranche. Van een aantal maatregelen is goed getoetst hoe effectief ze zijn, bijvoorbeeld otoplastieken om het gehoor te beschermen. Voor andere risico's wordt de schadelijke bron verwijderd, zoals bij automatische afnetapparatuur op een containerwagen, om valgevaar te vermijden. Van sommige maatregelen is het effect wel bekend, maar hangt het van de situatie af hoeveel de maatregel bijdraagt aan de bescherming van de werknemers, bijvoorbeeld bij oplossingen voor werken in besloten ruimten. Voor alle risico's geldt dat specifieke maatregelen voor het bedrijf zijn opgenomen in de risico-inventarisatie en -evaluatie.
Daarom is de algemene stelregel: De werkgever moet altijd meten hoeveel risico de medewerkers lopen, en of maatregelen voldoende bescherming bieden. Die metingen doen de werkgevers standaard in de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). De werknemer of leidinggevende kan daar bij twijfel altijd naar vragen.
Voor een aantal risico’s hebben de sociale partners procesnormen afgesproken. Dat geldt met name voor risico’s waarvoor niet zo gemakkelijk een grenswaarde te bepalen valt, zoals werkdruk of agressie. Als voor DME wordt afgesproken dat alle vrachtwagens roetfilters moeten hebben, is dat ook een procesnorm. Zo’n procesnorm is een middelvoorschrift van de branche en zegt dus eigenlijk: Je moet in het bedrijf bepaalde afspraken maken en een aantal maatregelen nemen. Als je je daaraan houdt, voldoe je aan de wettelijke eis, anders niet. Dit vereist uiteraard wel dat deze procesnormen, evenals de door sociale partners vastgestelde grenswaarden, getoetst zijn door de Arbeidsinspectie. De Arbeidsinspectie heeft de toetsing van de oplossingen in deze Arbocatalogus van de afvalbedrijven in het vierde kwartaal 2009 bekend gemaakt; zie hier het oordeel van de Arbeidsinspectie.
Het samengevatte antwoord op de vraag: Wil je weten of je voldoet aan de wettelijke veiligheidseisen, bepaal dan altijd de risico's en doorloop de volgende beslisboom:
- Risico’s in het bedrijf inventariseren en evalueren in RI&E;
- Indien bronaanpak mogelijk, dan is het nemen van die maatregel de eerste oplossing waarvoor gekozen moet worden;
- Indien een grenswaarde vastgesteld is: maatregelen nemen en opnieuw meten;
- Indien een procesnorm is vastgesteld: uitvoeren en liefst ook meten, bv. tevredenheid;
- Indien geen grenswaarde of procesnorm: optimale maatregel bepalen aan de hand van arbocatalogus (stand der techniek) en opnieuw meten.
Daar waar in de Arbocatalogus wordt verwezen naar specifieke normen en normbladen, zoals NEN, CROW en AI-bladen, wordt deze informatie via de werkgever beschikbaar gesteld, voor zover dit in het bedrijf van toepassing is en niet anders is geregeld bijvoorbeeld door een specifieke beschrijving in de risico-inventarisatie en -evaluatie van het bedrijf.
Meer informatie:
De wijzigingen in de Arbowet per 1 januari 2007
Toetsing van de Arbocatalogus door de Arbeidsinspectie
Integrale tekst van de Arbowet is te vinden met het zoekwoord < arbeidsomstandighedenwet > in de titel op de website met wet- en regelgeving
Integrale tekst van de Arbowet is te vinden met het zoekwoord < arbeidsomstandighedenbesluit > in de titel op de website met wet- en regelgeving